Luchtkwaliteitsnormen (luchtkwaliteitseisen) geven de risicogrenzen aan voor stoffen in de buitenlucht. Ze zijn gericht op de bescherming van mens en ecosysteem.

Welk normen zijn er?

Wettelijke grenswaarden en richtwaarden

De Europese grens- en streefwaarden zijn in de Nederlandse wetgeving opgenomen als grens- en richtwaarden. Grenswaarden moeten zijn bereikt binnen een bepaalde termijn. Wanneer ze eenmaal zijn bereikt, mogen ze niet meer worden overschreden.
Richtwaarden moeten voor zover mogelijk worden bereikt binnen een bepaalde termijn.

Wettelijke drempelwaarden

Het bevoegd gezag waarschuwt de bevolking bij overschrijding van deze drempels:

  • de informatiedrempel voor ozon heeft betrekking op gevoelige groepen.
  • alarmdrempels voor ozon, zwaveldioxide en stikstofdioxide zijn gericht op de algemene bevolking.

Wettelijke en beleidsmatige luchtkwaliteitsnormen

MTR: Vergunningverleners moeten Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) toetsen aan het MTRMaximaal toelaatbaar risiconiveau . Het MTR van een aantal ZZSZeer Zorgwekkende Stoffen is opgenomen in de activiteitenregeling. Als het MTR ontbreekt, leidt het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu op verzoek een indicatief MTR af. Deze worden beleidsmatig vastgesteld en in het zoeksysteem van deze website opgenomen.
Voor een aantal andere stoffen zijn in Nederland in het verleden beleidsmatige normen (MTR en VRVerwaarloosbaar risiconiveau ) vastgesteld. Ook deze zijn te vinden in het zoeksysteem van deze website. Veel van deze normen zijn indicatieve normen.

Wettelijk kader

EUEuropese unie wetgeving

Europese normen voor buitenlucht zijn opgenomen in de vierde Dochterrichtlijn 2004/107/EGEuropese Gemeenschap (metalen en PAK's) en in Richtlijn 2008/50/EG.

Nederlandse wetgeving

De Europese normen zijn opgenomen in de Wet milieubeheer, Titel 5.2 Luchtkwaliteitseisen, bijlage 2. In het Activiteitenbesluit is de vergunningverlening voor bedrijven geregeld.
Een aantal MTR's is opgenomen in de Activiteitenregeling, bijlage 13.

Normen en omstandigheden

Bij de normen kunnen speciale omstandigheden zijn aangegeven. Het kan bijvoorbeeld gaan om:

  • jaargemiddelde concentratie,
  • uurgemiddelde concentratie die maximaal 18 maal per jaar mag worden overschreden,
  • afstand tot bebouwing, autosnelweg, hoofdweg.

Normoverschrijding

Als grenswaarden (dreigen te) worden overschreden, dan moeten de verantwoordelijke overheden een luchtkwaliteitsplan maken. Daarin geven zij de maatregelen aan waarvan men verwacht dat daarmee de grenswaarden tijdig zijn te bereiken. De luchtkwaliteitsplannen van gemeenten, provincies en rijk zijn samengebracht in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSLNationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit ). Overschrijding van de wettelijke of beleidsmatig vastgestelde MTR's kan gevolgen hebben voor de vergunningverlening.

Overige luchtkwaliteitsnormen

Er zijn binnenluchtnormen afgeleid door de WHOWorld Health Organization en door het RIVM. Binnenluchtnormen hebben geen officiële status, en worden daarom niet op deze website vermeld. Lees meer via "RIVM - Binnenmilieu".
Lees meer over grenswaarden voor de werknemer.
Lees meer over normen voor rampen en incidenten.
Meer informatie is te vinden via het Compendium voor de leefomgeving, de rijksoverheid en InfoMil.
Lees meer over de achtergrond van luchtnormen in het rapport “Luchtnormen geordend”.