De grenswaarde is de maximaal toegestane concentratie van een (gevaarlijke) stof in de individuele ademhalingszone van een werknemer. De stof kan voorkomen als gas, damp, deeltje, aerosol of vezel.

De grenswaarde geldt voor een gedefinieerde referentieperiode (meestal 15 minuten en 8 uur). Uitgangspunt bij de vaststelling van de waarde is, dat de gezondheid van de werknemers én hun nageslacht niet wordt benadeeld. Ook niet bij herhaalde blootstelling aan die concentratie, gedurende een langere periode tot zelfs een arbeidsleven.

Waarom zijn grenswaarden belangrijk

De grenswaarden scheppen duidelijkheid voor werkgevers en werknemers over wat toelaatbare blootstelling is. Ook bieden grenswaarden houvast aan de arbeidsinspectie bij de handhaving. Bij concentraties lager dan de grenswaarden zijn geen nadelige effecten op de gezondheid te verwachten. Dat geldt niet voor de grenswaarden voor kankerverwekkende en mutagene stoffen zonder drempelwaarde. Daarvoor is geen veilige grenswaarde vast te stellen.

Kankerverwekkende en mutagene stoffen

Voor kankerverwekkende en mutagene stoffen zonder drempelwaarde is gekozen voor een grenswaarde met een streefrisico van 4 x 10-5 voor 40 jaar beroepsmatige blootstelling en een verbodsrisico dat een factor 100 hoger ligt. Het verbodsrisiconiveau mag nooit worden overschreden. Zie ook het rapport van de Gezondheidsraad "Leidraad berekening risicogetallen voor carcinogene stoffen".

Wettelijk kader

Werkgevers en werknemers zijn zelf verantwoordelijk voor het veilig omgaan met stoffen op de werkplek. Werkgevers moeten zelf grenswaarden vaststellen, tot een niveau waarbij geen schade aan de gezondheid van werknemers kan ontstaan. Deze private grenswaarden van de bedrijven vormen het uitgangspunt van dit stelsel. Daarnaast vult het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZWMinisterie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) het stelsel aan met publieke, wettelijke grenswaarden.

SZW stelt publieke grenswaarden vast voor stoffen:

  • waarvoor de EUEuropese unie een grenswaarde vereist. Deze verplichting volgt uit de EU-richtlijnen waarin voor deze stoffen indicatieve of maximale grenswaarden zijn gesteld, en
  • waarvoor een speciale aanleiding is om publieke grenswaarden vast te stellen. Hierbij worden geoperationaliseerde criteria "stoffen zonder eigenaar" en "stoffen met grote kans op gezondheidsschade gehanteerd, eventueel aangevuld met andere stoffen.

De eerste lijst van publieke grenswaarden is gepubliceerd in de Staatscourant van 28 december 2006, nr. 252 (bijlagen XIIIA en XIIIB van de nieuwe, gewijzigde Arbeidsomstandighedenregeling).

Daarnaast heeft SZW nieuwe grenswaarden vastgesteld als wijziging of aanvulling op de eerste lijst van publieke grenswaarden. Een actuele lijst van wettelijke grenswaarden vindt u in de Arbeidsomstandighedenregeling Bijlage XIII. In bijlage XIIIA staan grenswaarden voor de niet-kankerverwekkende stoffen en in bijlage XIIIB voor de kankerverwekkende stoffen. De publieke grenswaarden vindt u via het zoeksysteem van deze website. Op de SER website staat een overzicht van grenswaarden die zijn afgeleid door andere landen.

Hoe af te leiden?

Als een wettelijke grenswaarde is vastgesteld voor een stof, dan moet hieraan worden voldaan. Als er geen wettelijke grenswaarde is, dan moet het bedrijf een private grenswaarde afleiden. De website van de SER is hierbij te gebruiken.

Ook zijn de richtwaarden van de American Conference of Governmental Hygiensts (ACGIHAmerican Conference of Governmental Hygiensts ) te gebruiken:

  • STELShort Term Exposure Limit - Short Term Exposure Limit
  • TLVThreshold Limit Value - Threshold Limit Value

U vindt meer informatie over STEL en TLV waarden via de website van de ACGIH.