Cosmetica gebruiken we dagelijks voor onze persoonlijke verzorging en hygiëne. Het gaat bijvoorbeeld om zeep, shampoo, badschuim en scheergel. Daarnaast kunnen cosmetica een verfraaiend en camouflerend effect hebben (make-up) of bescherming bieden tegen effecten van buitenaf (anti-zonnebrandcrèmes, tandpasta).

Risico's

Cosmetica zijn bedoeld om in contact te komen met het lichaam. Bij normaal gebruik mogen er geen nadelige gezondheidseffecten optreden. Dit wordt onderzocht in een risicobeoordeling. Daarbij wordt uitgegaan van de voorgestelde wijze van toepassing (bijvoorbeeld op de huid) en de gebruikte of voorgestelde concentraties / doseringen. Er wordt rekening gehouden met extra blootstelling via niet-cosmetica producten.

Klachten?

Ondanks deze zorgvuldige veiligheidsbeoordeling kan het gebruik soms tot klachten leiden. De meeste cosmeticaklachten gaan over reacties van de slijmvliezen en de huid. Contacteczeem door irritatie of allergie zijn de belangrijkste huidklachten. Cosmeticaklachten kunt u melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWANederlandse Voedsel en Waren Autoriteit ).

Wettelijk kader

Europese wetgeving

Cosmetica moeten voldoen aan de eisen in de Cosmetica Verordening 1223/2009/EGEuropese Gemeenschap (PDF). Daarnaast beoordeelt het Wetenschappelijk Comité voor Consumenten Veiligheid (SCCSWetenschappelijk Comité voor Consumenten Veiligheid )de veiligheid van een aantal cosmetica ingrediënten (zoals UVUltraviolet filter, haarkleurstoffen, conserveringsmiddelen).
CMR stoffen (Verordening 1272/2008/EG) mogen in principe niet in cosmetica gebruikt worden, tenzij aan bepaalde condities wordt voldaan. Zo moet er een veiligheidsbeoordeling van het SCCS zijn, waaruit blijkt dat er geen risico is voor de consument. Deze CMRKankerverwekkende, mutagene (genetische verandering veroorzakende) en/of reproductietoxische (giftig voor de voortplanting) stoffen stoffen en andere, bijvoorbeeld allergene, stoffen mogen tot een maximale concentratie in cosmetische producten gebruikt worden. De toepassing van nanomaterialen moet op het etiket vermeld worden.
Producenten moeten een veiligheidsdossier opstellen voor ieder cosmetisch product dat ze op de markt brengen. Van ingrediënten die het SCCS niet heeft beoordeeld, moet de fabrikant zelf de veiligheid aantonen.

Nederlandse wetgeving

De Europese cosmeticaverordening is direct van toepassing in alle EG lidstaten. Een Nederlandse implementatie is nodig om de verordening te kunnen handhaven. Daartoe is het Warenwetbesluit cosmetische producten 2011 gepubliceerd, waarmee de NVWA de Cosmeticaverordening in Nederland kan handhaven.

Alternatieven voor dierproeven

Volgens de Wet op Dierproeven is sinds 1997 het gebruik van dierproeven voor de ontwikkeling van cosmetische producten verboden in Nederland. In de Europese Cosmetica Verordening is vastgelegd dat vanaf 2009 geen dierproeven meer mogen worden verricht voor het testen van ingrediënten van cosmetica. Vanaf 2013 geldt een handelsverbod voor ingrediënten en cosmetische producten die zijn getest op proefdieren. Echter, voor het garanderen van de veiligheid van ingrediënten in cosmetische producten blijven testen noodzakelijk. Inmiddels zijn er talrijke alternatieve proefdiervrije methoden ontwikkeld.Een aantal van deze methoden is ook goedgekeurd voor het testen van de veiligheid van ingrediënten in cosmetica. Het aantal geschikte alternatieven is echter nog onvoldoende om het gebruik van dierproeven compleet overbodig te maken.
Lees meer in het JRCJoint Research Centre rapport alternatieven voor dierproeven en op de website van EURL ECVAMEuropean Union Reference Laboratory for alternatives for animal testing .

Overige informatie

DGDirectorate-General GROWTH heeft een uitgebreide website over cosmetica. Op de site van het SCCS van DG GROWTH vindt u de opinies over de veiligheid van stoffen in cosmetica. Het SCCS heeft een guidance document opgesteld voor het testen en beoordelen van de risico’s van stoffen in cosmetica. Lees ook meer over cosmetica op de website van de Nederlandse Cosmetica Vereniging.