Biociden zijn middelen om schadelijke organismen te bestrijden. Bijvoorbeeld in huishoudens, ziekenhuizen, stallen, publieke ruimtes en bedrijven.

Voorbeelden van biociden zijn aangroeiwerende verf voor schepen, desinfecteermiddelen voor ziekenhuizen en middelen tegen ongedierte. Middelen die op planten en gewassen worden toegepast (inclusief onkruidbestrijdingsmiddelen) zijn geen biociden, maar gewasbeschermingsmiddelen.
Een biocide bevat één of meer werkzame stoffen. De werkzame stoffen zijn de actieve componenten in het middel, die zorgen voor het gewenste effect.
Er zijn ook voorwerpen die behandeld zijn met biociden. Voorbeelden van zogenoemde ‘behandelde voorwerpen’ zijn verduurzaamd hout dat beschermd is tegen aantasting door schimmels en insecten en verf met conserveermiddelen tegen bederf door schimmels en bacteriën.  Lees meer over behandelde voorwerpen. De beschikbare gegevens over werkzame stoffen vindt u via Zoek stoffen

Voordelen en risico's

Biociden bevatten werkzame stoffen tegen schadelijke organismen. Daarom brengt het gebruik naast voordelen ook risico's met zich mee voor volksgezondheid en milieu. De risico’s worden beoordeeld voor de gebruiker en voor diegenen die daarna met het biocide in aanraking kunnen komen. Er wordt ook beoordeeld of het gebruik van een behandeld voorwerp dat met het biocide is bewerkt, risico’s oplevert.
Lees meer over risicobeoordeling.

Toelating

Een biocide mag alleen worden verkocht en gebruikt als het is toegelaten. Toelating is mogelijk nadat de risico’s zijn beoordeeld. Bij de risicobeoordeling wordt onderzocht of er bij normaal gebruik geen nadelige milieu- of gezondheidseffecten zullen optreden. Toelating van een biocide kan alleen wanneer de werkzame stof die daarin gebruikt wordt, is goedgekeurd in Europa of in het reviewprogramma is opgenomen.

Goedkeuring werkzame stoffen

De goedkeuring van de werkzame stoffen in biociden valt in Europa onder het European Chemicals Agency (ECHAEuropean Chemicals Agency ). Het ECHA coördineert de beoordeling en ontwikkelt methoden voor de risicobeoordeling. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (CtgbCollege voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden ) neemt namens Nederland deel aan de Europese beoordeling van de werkzame stoffen. De in de EUEuropese unie goedgekeurde werkzame stoffen zijn te vinden op de Unielijst van ECHA. 

Toelating middelen en toepassingen

De lidstaten beoordelen middelen na een aanvraag door een producent. Als een lidstaat een middel heeft toegelaten, dan geldt deze toelating voor deze lidstaat. Andere lidstaten kunnen deze toelating overnemen door middel van een 'wederzijdse erkenning'. De producent kan ook  een toelating voor de hele EU aanvragen.
Het Ctgb is verantwoordelijk voor de risicobeoordeling en het toelatingsproces in Nederland. Door het Ctgb toegelaten middelen krijgen een toelatingsnummer en staan in de toelatingen database van het Ctgb. Middelen met een toelating of een Vereenvoudigde toelating staan geregistreerd in de Europese ECHA-database en kunnen ook zijn toegelaten voor de Nederlandse markt.

Wettelijk kader

Europese wetgeving

Handel in en gebruik van biociden zijn door de EU geregeld in Verordening (EU) 528/2012. Het ECHA is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Verordening.

Nederlandse wetgeving

Verordening (EU) 528/2012 heeft directe werking en hoeft niet te worden omgezet in nationale wetgeving. De oude Richtlijn 98/8/EGEuropese Gemeenschap was omgezet in de Nederlandse Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Middelen moeten nationaal worden beoordeeld en toegelaten, tenzij ze op Europees niveau zijn geregistreerd. Zolang de werkzame stoffen nog niet Europees beoordeeld zijn, geldt voor dergelijke middelen het bestaande nationale recht.
De rol van het Ctgb is vastgelegd in de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. De wet is verder uitgewerkt in het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Dit is een algemeen bindende regeling voor details over uitvoering van de wet. De Regeling gewasbeschermingsmiddelen en biociden biedt vervolgens een praktische uitwerking van het besluit en de wet.

Overige informatie

De procedure voor de risicobeoordeling is beschreven in 'guidance' documenten. Deze zijn beschikbaar op de website van het ECHA. Op de ECHA website zijn ook overzichten beschikbaar van in de EU goedgekeurde werkzame stoffen, leveranciers en van toegelaten producten (biociden).
De Nederlandse overheid heeft een website ingericht over biociden (biociden.nl). Op deze website vindt u uitgebreide informatie over toelating, etikettering, toezicht, behandelde voorwerpen en gebruik van biociden.
Het Kennisnetwerk biociden organiseert kennisuitwisseling rond het juist gebruik van biociden in Nederland en het inzetten van niet-biocidale alternatieven.