Contaminanten zijn stoffen die onbedoeld in voedsel of diervoeder voorkomen. Contaminanten kunnen schadelijk zijn voor de (volks)gezondheid.

Contaminanten kunnen vanuit het milieu in ons voedsel terecht komen (milieucontaminanten), zoals dioxine en zware metalen. Door het bereiden van voedsel kunnen ook onbedoeld stoffen gevormd worden (procescontaminanten), zoals polycyclische aromatische koolwaterstoffen. Natuurlijke toxinen kunnen in voedsel voorkomen, bijvoorbeeld vanuit schimmels of vanuit planten.

Risico's

De risico’s hangen af van de toxische eigenschappen van de contaminanten en de hoeveelheid die iemand er van binnenkrijgt. Door het maken van een risicobeoordeling is te onderzoeken of nadelige gezondheidseffecten kunnen optreden.
Voor contaminanten kunnen gezondheidskundige grenswaarden worden vastgesteld. Deze waarden geven aan hoeveel een mens zonder risico voor de gezondheid kan binnenkrijgen. Voor levenslange inname wordt een zogenaamde Tolereerbare Dagelijkse Inname (TDI) vastgesteld. Voor stoffen die bij kortdurende inname al een risico kunnen inhouden, wordt een Acute Referentie Dosis (ARfD) vastgesteld.

Wettelijk kader

Wereldwijde regels

De Codex Alimentarius Commissie (Codex) is een VNVerenigde Naties -organisatie onder de FAOFood and Agriculture Organization van de Verenigde Naties (Internationale Voedsel- en Landbouworganisatie) en de WHOWorld Health Organization (Wereldgezondheidsorganisatie). Dit forum ontwikkelt internationale standaarden voor voedselproducten, waaronder Maximum Limieten (MLMaximum Limiet 's) voor contaminanten in voedsel.
De Codex standaarden krijgen een wettelijke status als zij in nationale of regionale (zoals EUEuropese unie) wetgeving worden overgenomen. De Wereldhandelsorganisatie (WTOWorld Trade Organisation ) hanteert de Codex standaarden bij handelsconflicten. Daarmee zijn zij in de praktijk ook zonder wettelijke status wel bindend.

Europese wetgeving

De regelgeving voor contaminanten en natuurlijke toxinen in voedsel staat in Verordening (EEGEuropese Economische Gemeenschap ) 315/93. De ML's voor een aantal contaminanten en toxinen zijn vastgelegd in Verordening (EGEuropese Gemeenschap ) 1881/2006. Een overzicht van EU wetgeving over verontreinigingen in voedsel vindt u onder “EU - contaminanten”.

Nederlandse wetgeving

Veel Europese besluiten en regelingen zijn opgenomen in de Warenwet. Naast het vaststellen van ML's worden ook andere methoden gebruikt om blootstelling aan contaminanten te beperken. In de Regeling vangstverbod aal en wolhandkrab is bijvoorbeeld vastgelegd dat het vangen van paling verboden is uit gebieden waar de dioxinevervuiling in paling boven de wettelijke norm ligt.

Instituten rond voedsel

Wereldwijd

Het wetenschappelijke comité JECFAJoint Expert Committee on Food Additives of the Food and Agriculture Organization of the United Nations and World Health Organization van de FAO en WHO stelt vast op basis van risicobeoordelingen of het nodig is  om standaarden (zoals ML's) voor contaminanten en toxinen vast te stellen. Deze standaarden van Codex zijn bedoeld voor wereldwijd gebruik.

In Europa

Het EFSAEuropese Autoriteit voor Voedselveiligheid Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAMPanel on Contaminants in the Food Chain Panel) is belast met de risicobeoordeling van contaminanten in voedsel en diervoeder. In de factsheet “Food contaminants” staat aangegeven hoe de EU zorgt voor veilig voedsel.

In Nederland

De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWANederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ) onderzoekt de veiligheid van voedsel en let daarbij op contaminanten. Het ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de NVWA bepalen of er maatregelen nodig zijn. Zij vragen vaak eerst aan het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu om een risicobeoordeling te maken. Voor de Nederlandse inbreng in de Codex Alimentarius onderhoudt het ministerie van LNVMinisterie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit een Nederlandse Codex website.